Home > Actueel > 100% aardgasvrij in 3 stappen met circulair denken (blog)

100% aardgasvrij in 3 stappen met circulair denken (blog)

De ambitie om bestaand vastgoed in één klap aardgasvrij te maken, is in de meeste gevallen onbetaalbaar gebleken. Hierdoor stoktte de noodzakelijke vooruitgang en snelheid tot uitvoering. Dit leidde tot nog meer weerstand om te verduurzamen. Met de combinatie van circulaire principes én bestaande technieken kan vandaag al 80% aardgasreductie behaald worden. En voorbereid voor de laatste twee stappen naar 100% aardgasvrij.

(Deze blog is in 2018 voor het eerst gepubliceerd en heeft 2021 een update gehad)

1.000 gebouwen per dag, in plaats van 1.000 per jaar

Het vraagstuk ‘Aardgasvrij’ in de gebouwde omgeving is groot en complex. Intussen ligt er een Europese CO2-doelstelling voor 2030 van 55% reductie ten opzichte van 1990. En in 2050 is dit 95%. De gebouwde omgeving moet hier ook een aanzienlijke steen aan bijdragen. Immers, zo’n 80% van de gebouwen in 2050 zijn vandaag al gebouwd!

Met zo’n 8.000.000 gebouwen en huizen in Nederland, waarvan circa 95% aangesloten zit op het gasnetwerk, moeten er 1.000 woningen per dag verduurzaamd worden. Dat zijn er nu nog 1.000 per jaar.

Denk breder en denk circulair
We zullen dus moeten versnellen! Een eenvoudige oplossing om de bestaande bouw sneller te verduurzamen is er niet. Echter, we kunnen wel al grote stappen maken wanneer we circulaire principes met bestaande technieken combineren!

Steward Brand 6S – model
Bij circulair bouwen draait het om slim inzetten van de onderdelen van een gebouw om deze later opnieuw te gebruiken. Elk gebouw bestaat uit onderdelen met een eigen levensduur. Het model van Stewart Brand uit 1994 werkt dit uit met zes gebouwschillen (of gebouwlagen) die elk een eigen levensduur hebben en wordt toegepast om remontabel te bouwen voor nieuwbouw en grootschalige renovatie. Deze denkwijze biedt ook handvaten voor bestaand vastgoed.

Met de koppeling vanuit circulair bouwen volgens Steward Brand, kan het vastgoedmanagement en –onderhoud ook volgens deze methodiek worden opgezet. De veelal technische MJOP’s (meerjaren onderhoudsprognoses) kunnen daarmee een extra dimensie krijgen. Volgens het Steward Brand-model wordt hiermee (nogmaals) aangetoond dat de meest kosteneffectieve wijze om te verduurzamen, gebruikmaakt van de natuurlijke vervangingsmomenten uit het Duurzame-MJOP. Vanuit het Brand-model komt ook naar voren dat de technische levensduur van installaties (Services) korter is dan bijvoorbeeld de schil (Skin). Het is daarom niet meer dan logisch dat bij elke vervanging of aanpassing van een gebouwonderdeel, dit onderdeel direct verduurzaamd wordt. Met het Stewart Brand-model in gedachte en uit eigen ervaring, is kostenefficiënt verduurzamen een proces en geen project. Het is derhalve belangrijk dat de gekozen verduurzamingstechniek per schil flexibel is en aan kan sluiten op toekomstige ontwikkelingen en vervangingen.

Aardgasvrij in drie stappen
Gebaseerd op bovenstaand is met meerdere partners een logisch 3-stappenplan ontwikkeld om aardgasvrij te worden, wat nu wordt uitgevoerd bij meerdere gebouwen. Onderstaande stappen zijn specifiek uitgelicht voor appartementencomplexen met blokverwarming voor woningbouwverenigingen vanwege het belang voor betaalbaar wonen en het verduurzamen van de voorraad. Ook voor andere gebouwtypes is het 3-stappenplan toepasbaar.

Stap 1: vervang cv-ketel voor hybride systeem: 80% aardgasreductie

Wanneer de ketel wordt vervangen door een duurzaam hybridesysteem, bestaande uit warmtepomp, zonne-energie, buffers en een kleine CV-ketel, is het nu al mogelijk om zo’n 80% van het gasverbruik te reduceren. De kleine (of zelfs een overgebleven) CV-ketel blijft nog nodig bij koude buitentemperaturen van 0 graden Celsius en lager. De bestaande binneninstallaties en radiatoren kunnen blijven zitten. De bewoner is niet meer 100% afhankelijk van de steeds hoger wordende gasprijzen zodat de energierekening laag gehouden kan worden. TCO-berekeningen laten zien dat een hybride systeem nu al voordeliger is dan een 1-op-1 vervanging. Door slim om te gaan met andere installaties in het pand, hoeft de elektra-aansluiting van de netbeheerder niet verzwaard te worden. Deze stap kan daarom ook gezien worden als een zeer kostenefficiënte ‘no regret’-maatregel.

Stap 2: isoleren (indien nodig) en elektrisch koken

Wanneer er straks geen aardgas meer is om te verwarmen, zal de warmtevraag van veel gebouwen gereduceerd moeten worden. In het algemeen kan worden gesteld dat gebouwen die ná 2000 gebouwd zijn, voldoende isolatie hebben om verwarmd te worden door een all-electric oplossing. Gebouwen vóór 2000 kunnen lokaal en gericht geïsoleerd worden. Dankzij de kennis van het gebouw, het bestaande gebruik, het comfort en bestaande meettechnieken is het mogelijk de zwakke isolatie-plekken van een gebouw in kaart te brengen. Hiermee worden de isolatiekosten aanzienlijk gereduceerd. Tevens dienen de gasfornuizen vervangen te worden door elektrische fornuizen.

Stap 3: gebruik innovaties om naar 0% te gaan

De overgebleven CV-ketel uit stap 1 wordt de komende periode vervangen door een andere techniek dat op dat moment beschikbaar is. Bijvoorbeeld het aansluiten op nieuw te realiseren warmtenet, een nieuw type hoge temperatuur warmtepomp of zelfs waterstof. Of misschien een innovatie die nu nog niet bekend is. De keuze zal gebaseerd zijn op financiële en technische argumenten. Met de stappen 1 en 2 bent u in ieder geval voorbereid voor deze stap 3 en klaar voor een toekomst zonder aardgas!

Op de hoogte blijven van ons nieuws en innovaties?

Meld u aan voor onze updates

Op de hoogte blijven?